Wat is de invloed van licht op kleur in het werk van een kleurbeoordelaar?

Je kent het vast wel: in daglicht kleurt iets heel anders dan onder een lamp. Dit fenomeen heet metamerie en is een belangrijk begrip voor iedereen die professioneel werkt met kleur. Je kunt de kleur beoordelen door de fysieke kleurstaal naast het gekleurde oppervlak te houden — maar dan moet je wel rekening houden met de lichtomstandigheden.

Licht bepaalt hoe kleur verschijnt

Daglicht in de ochtend is anders dan rond het middaguur of in de avond. Ook het seizoen en de locatie op aarde zijn van invloed op de spectrale samenstelling van het licht. Deze kennis is essentieel voor kleurspecialisten en voorschrijvers — architecten, ontwerpers, productmanagers — omdat zij altijd te maken hebben met de kleurwaarneming van hun klanten.

Licht beïnvloedt niet alleen hoe een kleur verschijnt, maar ook of twee kleuren bij elkaar passen. Twee materialen die onder daglicht identiek lijken, kunnen onder TL-verlichting of LED duidelijk van elkaar afwijken. Dit is metamerie — en het is een van de meest voorkomende oorzaken van kleurklachten in de keten.

---

Gestandaardiseerd licht

Om kleur betrouwbaar te kunnen beoordelen zijn lichtkasten ontwikkeld. Een lichtkast biedt:

• een neutrale omgeving (middengrijs) zonder kleurbesmetting door reflecties
• meerdere gestandaardiseerde lichtbronnen om metamerie te detecteren
• reproduceerbare condities zodat beoordeling herhaalbaar is

De lichtbronnen in een lichtkast zijn gestandaardiseerd door de CIE (Commission Internationale de l'Éclairage). De meest gebruikte standaarden:

Door een kleurstaal achtereenvolgens onder deze lichtbronnen te beoordelen, wordt zichtbaar of er sprake is van metamerie.

---

Afhankelijk van de markt en de eindgebruiker

Als professional creëer je een omgeving waarin je kleur kunt beoordelen. Die omgeving is neutraal en kan een lichtkast zijn, maar ook een beoordelingsruimte met daglichtlampen en een diffuser.

De keuze van lichtbron hangt af van de markt en de omgeving waarin de eindgebruiker het product gaat zien:

• Behang → beoordelen onder daglicht én de lichtbron van de toepassingsruimte
• Kleding → beoordelen onder daglicht én LED of TL84 (winkelverlichting)
• Voedingsverpakking → beoordelen onder D65 én supermarktverlichting
• Autolak → beoordelen onder daglicht én multi-angle voor metallics

De juiste lichtbronkeuze voorkomt dat een kleur die in het lab akkoord is, bij de eindgebruiker afwijkt.

---

De keten

Voor kleurbeoordelaars is het van belang dat binnen de gehele keten dezelfde lichtstandaard wordt gehanteerd.

Neem de drukinktindustrie: daar beoordeelt men kleur op D50. Wanneer de inktproducent op D65 beoordeelt en de drukker op D50, spreken ze letterlijk niet dezelfde taal — ook al gebruiken ze dezelfde kleurwaarden.

Zorg daarom voor afstemming van lichtcondities in de gehele keten:

• Grondstofproducent → kleurproducent → verwerker → eindproduct
• Overal dezelfde lichtbron, dezelfde geometrie, dezelfde beoordelingscondities

Pas wanneer de hele keten onder dezelfde condities beoordeelt, is kleurcommunicatie betrouwbaar.

---

Gerelateerde producten:

• VeriVide Lichtkasten — gestandaardiseerde verlichting voor kleurbeoordeling

Gerelateerde diensten:

• Training & Testen — waarnemingsvermogen valideren
• Instrumentatie & Advies — lichtbronkeuze en configuratie